Znaki ochrony przeciwpożarowej w pigułce

Korzystanie z oznaczeń przeciwpożarowych jest wymagane w praktycznie każdym zakładzie pracy oraz w obiektach użyteczności publicznej. Zgodnie z Ustawą o Ochronie Przeciwpożarowej powinny się one znaleźć na terenie dróg ewakuacyjnych, w pobliżu podręcznego sprzętu przeciwpożarowego, oraz we wszystkich tych miejscach, gdzie występuje realne ryzyko powstania pożaru, a zagrożenia tego nie da się zlikwidować. Jak wyglądają znaki ochrony ppoż., kto odpowiada za ich rozmieszczenie i co mówią na ten temat przepisy – o tym już za chwilę.

Uwarunkowania prawne

Wszystkie znaki ppoż., w myśl prawa polskiego muszą spełniać normę PN-92/N-01256/01 oraz być zgodne z ISO 7010. Dodatkowo powinny one również posiadać świadectwo dopuszczenia, które wydaje Centrum Naukowo Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP) w Józefowie.

Każdy, kto podchodzi lekceważąco do przepisów, które nakazują umieszczenie w firmie znaków przeciwpożarowych musi się liczyć z tym, że może zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej.

Obowiązki pracodawcy

Za prawidłowe oznaczenie budynków, zgodne z wymogami bezpieczeństwa odpowiada zarządca, a w miejscu pracy przełożony. Wszystkie tablice mogą być rozmieszczone w budynkach na stałe, jeśli na danym terenie istnieje ryzyko zagrożenia i nie można go wyeliminować lub tymczasowo, przykładowo na czas przebudowy budynku lub w sytuacji, gdy zagrożenie pojawiło się nagle.

Ich dobra widoczność ma kluczowe znaczenie dla życia i zdrowia zagrożonych osób. Ważna jest wysokość montażu, wielkość tablicy oraz rodzaj znaku. Przy rozmieszczeniu znaków należy wziąć pod uwagę oświetlenie, zmianę kierunku drogi oraz szereg innych czynników.

Obowiązkiem pracodawcy jest też wyjaśnienie podwładnym znaczenia wszystkich tablic, wykorzystanych na terenie obiektu. Pracodawca powinien również powiadomić jakie konsekwencje wynikają z nieprzestrzegania i niestosowania się do informacji zawartych na powyższych znakach.

Rodzaje znaków ochrony przeciwpożarowej

W zależności od przyjętych kryteriów znaki ppoż. można podzielić na różne grupy.

Ogólnie znaki te dzielą się na trzy podstawowe kategorie:

  • Znaki ochrony przeciwpożarowej (przykładowo „Hydrant wewnętrzny”, „Kierunek do rozmieszczenia sprzętu pożarniczego”, „Gaśnica”)
  • Techniczne środki przeciwpożarowe (np. „Uruchamianie klap dymowych”)
  • Znaki ochrony przeciwpożarowej – uzupełniające (przykładowo „Główna tablica rozdzielcza”, „Główny wyłącznik prądu”)

Ze względu na rodzaj informacji znaki ppoż. można z kolei podzielić na takie, które przekazują:

  • czytelną instrukcję jak nie stwarzać warunków dodatkowego zagrożenia pożarem na terenie danego obiektu: przykładowo: „Nie zastawiać”, „Zakaz palenia”, itp.
  • znaki symbolizujące i wskazujące na niezbędne w przypadku wystąpienia pożaru sprzęty oraz urządzenia: „Gaśnica”, „Zestaw sprzętu gaśniczego”.

Wszystkie dostępne oznaczenia występują albo w postaci popularnych symboli, przykładowo: „Niebezpieczeństwo wybuchu – materiały wybuchowe” albo treści wprowadzonych w formie gotowych napisów takie jak: „Syrena przeciwpożarowa” czy „Przeciwpożarowy zbiornik wodny”.

Wygląd znaków ppoż.

Znaki przeciwpożarowe mają swój charakterystyczny wygląd oraz kształt. Zgodnie z przepisami prawa:

  • są to znaki kwadratowe lub prostokątne, można się również spotkać z formami okrągłymi.
  • tło tablicy jest przeważnie czerwone (ewentualnie żółte lub zielone). Sam znak natomiast jest najczęściej koloru białego, rzadziej czarnego. Do sprzedaży dopuszczone są również znaki malowane farbą fluorescencyjną.
  • każda prawidłowo przygotowana tablica, zgodnie z przepisami powinna zostać oznaczona pismem Helvetica Medium lub Univers 65. Grubość czcionki nie może przekroczyć 1/10 wysokości litery.
  • w przypadku znaków kwadratowych każdy bok tablicy może być opcjonalnie długości 10, 15, 20, 25,35 lub 50 cm. W przypadku znaków prostokątnych krótszy bok może mieć wymiar, o którym mowa powyżej, natomiast dłuższy wynosić dwukrotność krótszego boku. Odstąpienie od podanych wymiarów nie może być większe niż na poziomie 5 mm.
  • tekst oraz symbol powinny być widoczne z daleka w świetle dziennym, sztucznym, a także wtedy, gdy pomieszczenie jest pozbawione dostępu do źródeł światła (w tym celu powleka się ich powierzchnię farbą fotoluminescencyjną. Efekt świecenia można również uzyskać poprzez wprowadzenie oświetlenia awaryjnego). Na tablicach tych czas zaniku fosforescencji powinien wynosić minimum 2 godziny.

Instrukcja bezpieczeństwa przeciwpożarowego

Znaki ppoż. bardzo często występują razem z Instrukcją bezpieczeństwa pożarowego. Taka instrukcja musi być w odpowiedni sposób sformułowana, tak by jej treść wynikała z brzmienia ustawy. Równie istotny jest sposób przekazu informacji. Wszystkie wskazówki powinny być podane w jasny i czytelny sposób, ponieważ w sytuacji zagrożenia nikt nie ma czasu na czytanie rozbudowanych objaśnień.

Instrukcję taką umieszcza się przy dostępnym sprzęcie gaśniczym. Ostateczne jej brzmienie jest zależne od miejsca, w którym się ona znajdzie. Inaczej będzie wyglądała taka instrukcja przygotowana dla lakierni, inaczej dla warsztatu samochodowego itp.

Najważniejsze jest bezpieczeństwo

Znaki ochrony przeciwpożarowej w formie tablic czy naklejek na sprzęt gaśniczy powinny się znaleźć w każdym zakładzie pracy czy obiekcie użyteczności publicznej i być bezwzględnie przestrzegane. Odpowiednio użyte i rozmieszczone pozwalają pracownikom na zwiększenie komfortu psychicznego, a w sytuacji zagrożenia realnie wpływają na skuteczność ewakuacji. Pracodawca z kolei zyskuje pewność, że postępuje zgodnie z prawem i nie musi się obawiać sankcji prawnych w tym zakresie.