Jak zapewnić bezpieczeństwo osobom pracującym na wysokości?

Praca na wysokości należy do zajęć szczególnie niebezpiecznych, ponieważ upadek może się zakończyć poważnym urazem lub nawet śmiercią pracownika. Z tego powodu pracodawca, zatrudniający osoby do pracy na wysokości musi zlecić im obowiązkowe badania okresowe, zapewnić odpowiednie środki ochrony przed upadkiem oraz przeprowadzić szkolenie BHP.

Praca na wysokości - definicja

Zakres określenia „praca na wysokości” jest bardzo szeroki. W pojęciu tym zawiera się praca na podestach, pomostach, galeriach, rusztowaniach, masztach, stropach, kominach, drabinach, klamrach i różnego, innego typu podwyższeniach. Dokładną definicję pracy na wysokości znajdziemy w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26.09.1997 roku, dotyczącym ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z zapisami w tym dokumencie, za pracę na wysokości uważa się wszystkie zajęcia, które są wykonywane co najmniej 1 metr powyżej powierzchni gruntu. Obowiązują jednak dwa wyjątki od tej reguły. Wszędzie tam, gdzie platforma, na której stoi pracownik jest otoczona z boku ścianami lub ścianami z oknami, o wysokości co najmniej 1,5 m lub gdy miejsce pracy ma inne zabezpieczenie stałe, wtedy zajęcia takie nie są uważane za pracę na wysokości.

Obowiązkowe badania

Pracodawca ma obowiązek dostarczenia zatrudnionemu skierowania na badania do medycyny pracy, w którym powinno być wyraźnie zaznaczone, że osoba ta będzie wykonywała swoje obowiązki na podwyższeniach. Takie badania muszą być przeprowadzone w godzinach pracy i opłacone przez pracodawcę. Pierwsze badania (wstępne) należy przeprowadzić jeszcze przed rozpoczęciem pracy, kolejne (okresowe) zgodnie z zakresami i datami, wyszczególnionymi w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 roku. Ważne znaczenie odgrywają nie tylko badania ogólne, ale także, w zależności od charakteru pracy także okulistyczne, otolaryngologiczne czy neurologiczne.

Zbiorowe i indywidualne środki ochrony

Pracodawca zatrudniający osoby do pracy na wysokości powinien zapewnić pracownikom dopasowany do rodzaju wykonywanych przez nich obowiązków sprzęt, który będzie zapewniał skuteczną ochronę przed upadkiem.

Najważniejsze są tzw. środki ochrony zbiorowej, które zapewnią bezpieczeństwo wszystkim pracownikom. Jednym z nich jest balustrada. Jej wysokość, zgodnie z wymogami powinna wynosić 1,1 m i być odpowiednio zabezpieczona między podłożem a poręczą, żeby uniemożliwić wypadnięcie przez nią. Innymi środkami zabezpieczającymi są: krawężnik (o wysokości na co najmniej 15 cm) oraz siatki ochronne (poziome, które amortyzują upadek i pionowe, stanowiące zabezpieczenie krawędzi). Takie siatki są zazwyczaj montowane do danych elementów konstrukcyjnych i większość z nich jest w stanie bez problemu utrzymać ciężar człowieka, który spada z kilku metrów.

Jeśli niemożliwe jest zastosowanie żadnego z powyższych rozwiązań to potrzebne są inne, dostosowane do warunków pracy środki ochrony indywidualnej. Są to więc przede wszystkim uprzęże, wyposażone w specjalny system amortyzujący, hełmy ochronne i szelki bezpieczeństwa z linką przymocowaną do stałych elementów konstrukcji.

Ważne jest również to, by sprzęt spełniał określone normy wytrzymałości (posiadał specjalne certyfikaty) i przed każdym użyciem był sprawdzony czy podczas ostatniego korzystania nie został uszkodzony.

Szkolenia

Nie można mówić o skutecznej ochronie pracowników przed upadkiem z wysokości jeśli praca nie zostanie poprzedzona odpowiednim szkoleniem w zakresie BHP oraz tzw. instruktażem stanowiskowym. O ich przeprowadzenie musi zadbać pracodawca. Pozwolą one pracownikom zdobyć niezbędną wiedzę na temat charakteru pracy, poznać największe zagrożenia oraz skutki pracy na wysokości. Pracownicy muszą być również przeszkoleni w zakresie posługiwania się środkami ochrony indywidualnej oraz urządzeniami zabezpieczającymi. Pracujący na danym stanowisku powinni umieć obsługiwać podstawowe urządzenia, które służą do transportu ziemnego i pionowego i mieć do tego odpowiednie kwalifikacje.

Działania kompleksowe gwarancją skutecznej ochrony

Zarówno prace konserwatorskie jak i montażowe czy budowlane, wykonywane na wysokości muszą być przeprowadzane z zachowaniem szczególnej ostrożności. Pracodawca ma obowiązek zlecania pracownikom okresowych badań, które stanowią potwierdzenie braku przeciwskazań do wykonywania danych obowiązków. Ponadto musi zapewnić pracownikom bezpieczeństwo wprowadzając odpowiednie środki ochrony indywidualnej i zbiorowej, jak również przeprowadzić szkolenie, by w razie niebezpieczeństwa pracownik wiedział jak ma się uchronić przed wypadkiem. Ważne jest również to, by wszystkie sprzęty były technicznie sprawne, wytrzymałe i odpowiednio zamontowane. Tylko kompleksowe działania są w stanie zapewnić zatrudnionym skuteczną ochronę przed urazami.